تب دندان درآوردن؛ آیا واقعاً دندان باعث تب می‌شود؟
یکی از باورهای رایج میان والدین این است که هر زمان کودک در حال دندان درآوردن باشد و دمای بدنش افزایش پیدا کند، علت آن حتماً رویش دندان است. اما واقعیت کمی متفاوت است.
دندان درآوردن می‌تواند با علائمی مانند بی‌قراری، افزایش آبریزش دهان، تمایل بیشتر به گاز گرفتن، تورم و قرمزی لثه و افزایش بسیار خفیف دمای بدن همراه باشد؛ اما تب واقعی، به‌خصوص تب ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر، نباید صرفاً به دندان درآوردن نسبت داده شود.
وزارت بهداشت عربستان سعودی نیز در
راهنمای مربوط به دندان‌درآوردن کودکان اشاره می‌کند که ممکن است دمای بدن کمی افزایش پیدا کند، اما در صورت رسیدن دما به ۳۸ درجه یا بیشتر، مراجعه و مشورت با پزشک ضروری است.
—
دندان درآوردن چه زمانی شروع می‌شود؟
زمان رویش دندان در کودکان یکسان نیست، اما معمولاً نخستین دندان‌های شیری حدود ۶ تا ۱۲ ماهگی ظاهر می‌شوند.
اغلب، دندان‌های جلویی فک پایین جزو نخستین دندان‌هایی هستند که رویش پیدا می‌کنند. به‌تدریج سایر دندان‌ها نیز ظاهر می‌شوند و معمولاً تا حدود ۳ سالگی مجموعه دندان‌های شیری کودک کامل می‌شود.
البته تفاوت چندماهه در زمان رویش دندان‌ها می‌تواند طبیعی باشد و صرفاً دیرتر درآمدن یک دندان به معنی وجود مشکل نیست.
—
علائم طبیعی دندان درآوردن چیست؟
دندان درآوردن ممکن است برای کودک دوره‌ای ناخوشایند باشد. بعضی از علائمی که در این دوران بیشتر دیده می‌شوند عبارت‌اند از:
- بی‌قراری و گریه بیشتر
- اختلال در خواب
- افزایش آبریزش دهان
- تمایل به گاز گرفتن و جویدن اشیا
- حساسیت، قرمزی یا تورم لثه
- کاهش موقت اشتها
- احساس ناراحتی در لثه
- افزایش خفیف دمای بدن
وزارت بهداشت عربستان سعودی نیز همین گروه از علائم را از نشانه‌های شایع دوره دندان‌درآوردن معرفی کرده است.
—
تفاوت تب واقعی با افزایش خفیف دمای بدن چیست؟
اینجا مهم‌ترین نکته مقاله مطرح می‌شود.
ممکن است دمای بدن کودک هنگام رویش دندان اندکی افزایش پیدا کند، اما این افزایش با تب ناشی از بیماری یا عفونت یکسان نیست.
بررسی منتشرشده در نشریه Pediatrics نیز نشان داده است که رویش دندان می‌تواند با افزایش جزئی دمای بدن همراه باشد، اما این افزایش به عنوان تب واقعی شناخته نمی‌شود.
بنابراین اگر کودک همزمان با دندان درآوردن دچار تب قابل توجه شده است، نباید بدون بررسی علت، همه چیز را به دندان نسبت داد.
یک مثال ساده
فرض کنید کودک ۹ ماهه شما در حال رویش دندان است و کمی بی‌قرار شده و دمای بدنش اندکی بیشتر از معمول است.
این وضعیت می‌تواند با دوره دندان‌درآوردن مرتبط باشد.
اما اگر همین کودک دچار تب ۳۸ درجه یا بیشتر، استفراغ، اسهال، بی‌حالی یا علائم بیماری شود، بهتر است علت دیگری نیز بررسی شود.
—
آیا دندان درآوردن باعث تب ۳۸ درجه می‌شود؟
به طور کلی نباید تب ۳۸ درجه یا بالاتر را به‌عنوان یکی از علائم طبیعی و قطعی دندان درآوردن در نظر گرفت.
وزارت بهداشت عربستان سعودی صراحتاً توصیه می‌کند اگر دمای کودک هنگام دندان‌درآوردن به ۳۸ درجه یا بیشتر رسید، با پزشک مشورت شود. همچنین در صورت وجود تب، استفراغ یا اسهال هنگام دندان‌درآوردن، بررسی پزشکی برای پیدا کردن علت احتمالی توصیه شده است.
بنابراین پاسخ کوتاه به سؤال اصلی مقاله این است:
افزایش خفیف دمای بدن ممکن است همزمان با دندان‌درآوردن دیده شود، اما تب واقعی را نباید به‌طور خودکار به رویش دندان نسبت داد.
—
چرا ممکن است تب کودک همزمان با دندان درآوردن اتفاق بیفتد؟
یکی از دلایلی که این باور میان والدین شکل گرفته، همزمانی سنی دندان‌درآوردن با دوره‌ای است که کودکان بیشتر در معرض بیماری‌های عفونی قرار می‌گیرند.
کودک در این سن معمولاً اشیای مختلف را لمس و وارد دهان می‌کند و تماس بیشتری با محیط اطراف دارد. بنابراین ممکن است یک بیماری ویروسی یا عفونت به‌طور اتفاقی همزمان با رویش دندان رخ دهد.
به همین دلیل، «همزمان شدن تب با دندان درآوردن» لزوماً به معنی «ایجاد تب توسط دندان» نیست.
—
آیا اسهال و استفراغ هم از علائم دندان درآوردن هستند؟
این موضوع نیز یکی از باورهای رایج است.
اگرچه ممکن است تغییراتی در رفتار یا اشتهای کودک در دوره دندان‌درآوردن مشاهده شود، اما اسهال یا استفراغ قابل توجه نباید به‌سادگی به دندان نسبت داده شود.
وزارت بهداشت عربستان سعودی در صورت همراه شدن دندان‌درآوردن با تب، استفراغ یا اسهال، بررسی پزشکی را توصیه می‌کند.
بنابراین اگر کودک اسهال یا استفراغ دارد، بهتر است والدین فقط منتظر رویش دندان نمانند.
—
چگونه ناراحتی دندان‌درآوردن کودک را کاهش دهیم؟
برای کاهش ناراحتی لثه، روش‌های ساده و ایمن می‌توانند مفید باشند.
۱. ماساژ آرام لثه
پس از شستن کامل دست‌ها، می‌توان لثه کودک را به‌آرامی با انگشت تمیز ماساژ داد.
۲. استفاده از وسیله مخصوص دندان‌درآوردن
یک وسیله مناسب دندان‌درآوردن می‌تواند به کودک کمک کند میل به جویدن را به شکل ایمن‌تری برطرف کند.
۳. مراقبت از دهان کودک
با ظاهر شدن نخستین دندان‌ها،
مراقبت از دهان کودک باید جدی‌تر شود.
وزارت بهداشت عربستان سعودی توصیه می‌کند پس از رویش دندان‌ها، تمیز کردن دندان‌ها با مسواک نرم و مقدار مناسب خمیردندان فلورایددار آغاز شود.
—
چه زمانی تب کودک نیاز به توجه بیشتری دارد؟
اگر کودک همزمان با دندان‌درآوردن تب دارد، بهتر است به جای اینکه فوراً آن را به دندان نسبت دهیم، علائم دیگر را نیز بررسی کنیم.
مواردی که اهمیت بیشتری دارند عبارت‌اند از:
- دمای ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر
- بی‌حالی غیرمعمول
- استفراغ
- اسهال
- بثورات پوستی
- کاهش قابل توجه میل به نوشیدن یا شیر خوردن
- مشکل در تنفس
- ادامه‌دار بودن تب
- تغییر واضح در وضعیت عمومی کودک
وجود این علائم می‌تواند نشان‌دهنده یک بیماری همزمان باشد و بهتر است توسط پزشک ارزیابی شود.
وزارت بهداشت عربستان سعودی نیز وجود تب، اسهال یا بثورات پوستی را از مواردی می‌داند که در دوره دندان‌درآوردن باید مورد توجه قرار گیرند.
—
آیا دندان‌درآوردن می‌تواند باعث عفونت شود؟
خود رویش دندان یک فرایند طبیعی رشد است و به‌تنهایی به معنی ایجاد عفونت نیست.
با این حال، بیماری‌های دهان و دندان می‌توانند علائم مختلفی ایجاد کنند. برای مثال، عفونت دندانی ممکن است با درد، تورم صورت یا گونه، تورم لثه و تب همراه باشد. وزارت بهداشت عربستان سعودی نیز تب و تورم صورت یا گونه را از علائم احتمالی عفونت و آبسه دندانی معرفی می‌کند.
بنابراین اگر کودک علاوه بر تب، تورم صورت یا لثه، درد شدید یا علائم غیرعادی دهان دارد، نباید آن را صرفاً به دندان‌درآوردن نسبت داد.
—
آیا برای دندان‌درآوردن کودک باید از ژل بی‌حس‌کننده استفاده کرد؟
استفاده خودسرانه از دارو یا ژل‌های بی‌حس‌کننده برای لثه کودک توصیه نمی‌شود.
وزارت بهداشت عربستان سعودی درباره استفاده از برخی ژل‌های بی‌حس‌کننده موضعی در دوران دندان‌درآوردن هشدار داده و به والدین توصیه می‌کند برای کنترل ناراحتی کودک از روش‌های مناسب و ایمن استفاده کنند.
اگر درد کودک شدید است یا خواب و تغذیه او را مختل کرده، بهتر است درباره گزینه مناسب با پزشک یا دندانپزشک کودک مشورت شود.
—
اولین مراجعه کودک به دندانپزشک چه زمانی است؟
مراقبت از دندان‌های شیری نباید تا زمان کامل شدن دندان‌ها به تأخیر بیفتد.
وزارت بهداشت عربستان سعودی توصیه می‌کند کودک برای بررسی دندان‌ها در سنین پایین به دندانپزشک مراجعه کند و در یکی از راهنماهای خود،
مراجعه پیش از یک‌سالگی را توصیه کرده است.
—
باورهای رایج درباره تب دندان‌درآوردن
باور اول: هر تب در زمان دندان‌درآوردن طبیعی است.
واقعیت: افزایش بسیار خفیف دمای بدن ممکن است با رویش دندان همراه باشد، اما تب ۳۸ درجه یا بالاتر نیاز به توجه و بررسی دارد.
باور دوم: اسهال حتماً به دلیل دندان‌درآوردن است.
واقعیت: اسهال قابل توجه را نباید صرفاً به دندان نسبت داد و در صورت وجود آن، باید سایر علل نیز در نظر گرفته شوند.
باور سوم: دندان درآوردن فقط باعث درد لثه می‌شود.
واقعیت: کودک ممکن است علاوه بر درد و تورم لثه، بی‌قرار شود، خوابش تغییر کند، بیشتر آب دهان داشته باشد و تمایل بیشتری به جویدن پیدا کند.
باور چهارم: دندان‌های شیری اهمیت زیادی ندارند چون قرار است بیفتند.
واقعیت: دندان‌های شیری برای جویدن، صحبت کردن و حفظ فضای مناسب برای دندان‌های دائمی اهمیت دارند. از دست رفتن زودهنگام بعضی از آنها می‌تواند روی وضعیت دندان‌های دائمی تأثیر بگذارد.
—
جمع‌بندی؛ تب دندان درآوردن حقیقت است یا باور اشتباه؟
دندان‌درآوردن یک مرحله طبیعی در رشد کودک است و می‌تواند با بی‌قراری، آبریزش دهان، تورم لثه، تمایل به جویدن و افزایش خفیف دمای بدن همراه باشد.
اما این موضوع با
«تب واقعی» تفاوت دارد.
اگر دمای بدن کودک به ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر رسیده، یا همراه با تب علائمی مانند استفراغ، اسهال، بثورات پوستی، بی‌حالی یا علائم عفونت وجود دارد، نباید همه علائم را به دندان‌درآوردن نسبت داد و بهتر است کودک توسط پزشک بررسی شود. این نکته با توصیه‌های منتشرشده توسط وزارت بهداشت عربستان سعودی نیز همخوانی دارد.
پس پاسخ نهایی این است:
دندان‌درآوردن ممکن است باعث افزایش بسیار خفیف دمای بدن شود، اما تب واقعی را نباید یکی از علائم قطعی و طبیعی دندان‌درآوردن دانست.
—
پرسش‌های متداول
آیا دندان درآوردن باعث تب ۳۸ درجه می‌شود؟
افزایش خفیف دمای بدن ممکن است هنگام رویش دندان دیده شود، اما دمای ۳۸ درجه یا بالاتر نباید صرفاً به دندان‌درآوردن نسبت داده شود.
آیا آبریزش دهان نشانه دندان‌درآوردن است؟
بله، افزایش آبریزش دهان یکی از علائم شایع دوره دندان‌درآوردن است.
آیا اسهال از علائم طبیعی دندان‌درآوردن است؟
اسهال قابل توجه را نباید به‌طور خودکار ناشی از دندان‌درآوردن دانست. در صورت وجود اسهال همراه با تب یا سایر علائم، بررسی پزشکی اهمیت دارد.
از چه زمانی باید دندان‌های کودک را تمیز کرد؟
با رویش نخستین دندان‌ها باید مراقبت و تمیز کردن دندان‌ها آغاز شود.
چه زمانی کودک را برای معاینه دندانپزشکی ببریم؟
بهتر است مراجعه به دندانپزشک کودکان از سنین پایین آغاز شود و طبق راهنمای وزارت بهداشت عربستان سعودی، بررسی دندان‌های کودک پیش از یک‌سالگی توصیه شده است.
