چرا کلسیم برای دندانهای کودکان مهم است؟
—
نقش کلسیم در سلامت دندان کودک چیست؟
کلسیم یکی از مهمترین مواد معدنی مورد نیاز بدن در دوران کودکی است و نقش مهمی در رشد استخوانها و دندانها دارد. تقریباً تمام کلسیم موجود در بدن در استخوانها و دندانها ذخیره میشود و به ایجاد ساختار و استحکام آنها کمک میکند.
دندانهای کودک برای رشد مناسب به مجموعهای از مواد مغذی مانند کلسیم، فسفر، ویتامین D و سایر ویتامینها و مواد معدنی نیاز دارند. بنابراین، داشتن یک رژیم غذایی متعادل میتواند بخشی مهم از مراقبت از سلامت دهان و دندان کودک باشد.
در کنار تغذیه مناسب، رعایت بهداشت دهان و دندان کودکان و مراجعه منظم به دندانپزشک نیز برای پیشگیری از مشکلات دندانی اهمیت زیادی دارد.
—
کلسیم چگونه به سلامت دندان کودک کمک میکند؟
کلسیم در ساختار سخت دندانها نقش دارد و همراه با فسفر در تشکیل مواد معدنی موجود در دندان و مینای آن مشارکت میکند. به همین دلیل، دریافت کافی کلسیم در سالهای رشد برای سلامت دهان و دندان اهمیت دارد.
مهمترین نقشهای کلسیم در سلامت دندان کودک عبارتاند از:
۱. کمک به تشکیل و استحکام دندانها
دندانهای کودک در دوران رشد و تکامل به مواد معدنی مختلف نیاز دارند. کلسیم یکی از مواد اصلی تشکیلدهنده ساختار معدنی دندان است و به استحکام بافتهای سخت آن کمک میکند.
البته سلامت دندان فقط به میزان کلسیم مصرفی وابسته نیست و عواملی مانند ژنتیک، بهداشت دهان، فلوراید، نوع رژیم غذایی و میزان مصرف قند نیز اهمیت دارند.
۲. کمک به رشد مناسب دندانهای دائمی
دندانهای دائمی از سالهای ابتدایی زندگی کودک شروع به شکلگیری میکنند. بنابراین تغذیه مناسب در دوران کودکی میتواند در تأمین مواد مغذی مورد نیاز برای رشد طبیعی دندانها نقش داشته باشد.
والدین بهتر است در کنار توجه به مراقبت از دندانهای شیری، به تغذیه کودک نیز توجه کنند؛ زیرا دندانهای شیری فقط برای جویدن غذا نیستند و در رشد، تکلم و حفظ فضای مناسب برای دندانهای دائمی نقش دارند.
۳. تأمین مواد معدنی مورد نیاز بدن در دوران رشد
کودکان در سالهای رشد به مواد مغذی بیشتری برای رشد استخوانها و دندانها نیاز دارند. کلسیم یکی از مواد معدنی ضروری در این دوره است.
بر اساس اطلاعات مؤسسه ملی سلامت آمریکا (NIH)، نیاز روزانه به کلسیم با افزایش سن تغییر میکند؛ برای کودکان ۱ تا ۳ سال حدود ۷۰۰ میلیگرم، کودکان ۴ تا ۸ سال حدود ۱۰۰۰ میلیگرم و کودکان ۹ تا ۱۳ سال حدود ۱۳۰۰ میلیگرم در روز توصیه شده است.
—
کمبود کلسیم چه تأثیری بر دندان کودک دارد؟
کلسیم برای سلامت دندان و استخوان ضروری است، اما نباید هر مشکل دندانی کودک را به کمبود کلسیم نسبت داد.
پوسیدگی دندان کودکان معمولاً نتیجه مجموعهای از عوامل است و مصرف مکرر مواد غذایی و نوشیدنیهای شیرین، بهداشت نامناسب دهان، باکتریهای موجود در پلاک دندان و عوامل دیگر میتوانند در ایجاد پوسیدگی نقش داشته باشند.
آکادمی دندانپزشکی کودکان آمریکا (AAPD) نیز بر اهمیت تغذیه مناسب، کاهش مصرف قند و رعایت اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خطر پوسیدگی دندان کودکان تأکید دارد.
بنابراین اگر دندان کودک ضعیف، لکهدار یا مستعد پوسیدگی است، بهتر است به جای مصرف خودسرانه مکمل کلسیم، علت مشکل توسط دندانپزشک کودکان بررسی شود.
—
بهترین منابع غذایی کلسیم برای کودکان
یکی از بهترین روشها برای تأمین کلسیم، استفاده از یک رژیم غذایی متنوع و متعادل است.
برخی از منابع غذایی مناسب کلسیم عبارتاند از:
- شیر
- ماست
- پنیر
- برخی سبزیجات مانند کلم بروکلی و کلمبرگ
- بعضی نوشیدنیها و مواد غذایی غنیشده با کلسیم
- توفو و برخی محصولات گیاهی غنیشده
- ماهیهای کنسروی دارای استخوان نرم مانند ساردین
شیر، ماست و پنیر از منابع طبیعی مهم کلسیم هستند و برخی محصولات غذایی نیز ممکن است با کلسیم غنی شده باشند.
آیا شیر برای دندان کودک مفید است؟
شیر میتواند یکی از منابع مناسب کلسیم در رژیم غذایی کودک باشد؛ اما مصرف شیر به تنهایی برای حفظ سلامت دندان کافی نیست.
نوع و زمان مصرف مواد غذایی، میزان مصرف قند، رعایت بهداشت دهان و استفاده صحیح از فلوراید نیز اهمیت دارند. به همین دلیل بهتر است شیر و سایر مواد غذایی مفید در قالب یک رژیم غذایی متعادل مصرف شوند.
—
آیا مصرف کلسیم باعث جلوگیری از پوسیدگی دندان میشود؟
خیر. نمیتوان گفت که مصرف بیشتر کلسیم به تنهایی از پوسیدگی دندان جلوگیری میکند.
کلسیم برای تشکیل و حفظ ساختار دندان اهمیت دارد، اما پوسیدگی دندان یک بیماری چندعاملی است. مصرف مکرر قند و نوشیدنیهای شیرین، فعالیت باکتریهای پلاک، رعایت نکردن بهداشت دهان و عوامل فردی همگی میتوانند در ایجاد پوسیدگی نقش داشته باشند.
برای همین، بهترین روش مراقبت از دندان کودک ترکیبی از موارد زیر است:
– تغذیه متعادل
– دریافت کافی کلسیم و سایر مواد مغذی
– مسواک زدن منظم با خمیردندان فلورایددار متناسب با سن
– کاهش مصرف خوراکیها و نوشیدنیهای شیرین
– مراجعه منظم به دندانپزشک
– استفاده از روشهای پیشگیرانه مانند فلورایدتراپی در صورت توصیه دندانپزشک
AAPD مسواک زدن دو بار در روز با مقدار مناسب خمیردندان فلورایددار را از اقدامات مؤثر برای کاهش پوسیدگی در کودکان میداند.
—
نقش ویتامین D در جذب کلسیم چیست؟
مصرف کلسیم تنها موضوع مهم نیست؛ بدن برای جذب مناسب کلسیم نیز به ویتامین D نیاز دارد.
ویتامین D به بدن کمک میکند کلسیم را جذب کند و به همین دلیل دریافت کافی این ویتامین نیز در کنار رژیم غذایی مناسب اهمیت دارد.
به همین دلیل، اگر کودک رژیم غذایی محدودی دارد یا پزشک احتمال کمبود یک ماده مغذی را مطرح کرده است، بهتر است وضعیت تغذیهای کودک توسط پزشک یا متخصص تغذیه بررسی شود.
—
آیا مکمل کلسیم برای همه کودکان لازم است؟
خیر. همه کودکان به مکمل کلسیم نیاز ندارند.
در حالت ایدهآل، بخش زیادی از نیازهای تغذیهای کودک باید از یک رژیم غذایی متنوع و متعادل تأمین شود. مکملها نیز نباید بدون دلیل و به صورت خودسرانه مصرف شوند.
اگر کودک شیر یا لبنیات مصرف نمیکند، رژیم غذایی بسیار محدودی دارد یا پزشک احتمال کمبود کلسیم را مطرح کرده است، ممکن است نیاز به بررسی بیشتر و در برخی شرایط مصرف مکمل وجود داشته باشد.
بنابراین مقدار و نوع مکمل کلسیم باید با توجه به سن، رژیم غذایی و شرایط کودک و با نظر پزشک تعیین شود.
—
آیا دندانهای شیری هم به کلسیم نیاز دارند؟
بله. دندانهای شیری نیز مانند دندانهای دائمی دارای ساختار معدنی هستند و برای رشد و تکامل طبیعی به مواد مغذی مختلف نیاز دارند.
این تصور که چون دندانهای شیری قرار است بیفتند، مراقبت از آنها اهمیت ندارد، کاملاً اشتباه است.
مراقبت مناسب از دندانهای شیری کودک میتواند به حفظ سلامت دهان، جویدن مناسب غذا، تکامل گفتار و حفظ فضای مناسب برای رویش دندانهای دائمی کمک کند.
—
برای تقویت دندان کودک چه کارهایی انجام دهیم؟
برای داشتن دندانهای سالم، بهتر است والدین فقط روی مصرف کلسیم تمرکز نکنند و مجموعهای از عادات سالم را در برنامه کودک قرار دهند.
مهمترین توصیهها عبارتاند از:
۱. تغذیه متنوع داشته باشید.
غذاهای حاوی کلسیم، پروتئین، ویتامینها و سایر مواد معدنی را در رژیم غذایی کودک قرار دهید.
۲. مصرف خوراکیهای شیرین را محدود کنید.
مصرف مکرر قند و نوشیدنیهای شیرین میتواند خطر پوسیدگی دندان را افزایش دهد.
۳. مسواک زدن را از سنین پایین آموزش دهید.
کودک باید متناسب با سن خود با مقدار مناسب خمیردندان فلورایددار مسواک بزند.
۴. مراجعه منظم به دندانپزشک را جدی بگیرید.
AAPD توصیه میکند مراقبتهای دندانپزشکی کودکان از سنین بسیار پایین آغاز شود و کودک یک «خانه دندانپزشکی» داشته باشد.
۵. مشکلات دندانی را زود پیگیری کنید.
لکههای سفید، تغییر رنگ، درد، حساسیت یا سوراخ شدن دندان نباید نادیده گرفته شود.
—
جمعبندی؛ کلسیم چقدر برای دندان کودک اهمیت دارد؟
کلسیم یکی از مواد معدنی مهم برای رشد و استحکام استخوانها و دندانهاست و دریافت مقدار مناسب آن در دوران کودکی اهمیت زیادی دارد. لبنیاتی مانند شیر، ماست و پنیر و برخی مواد غذایی غنیشده میتوانند منابع مناسبی برای دریافت کلسیم باشند.
با این حال، سلامت دندان کودک فقط به مصرف کلسیم وابسته نیست. تغذیه متعادل، کاهش مصرف قند، رعایت بهداشت دهان، استفاده صحیح از فلوراید و مراجعه منظم به دندانپزشک همگی در پیشگیری از مشکلات دندانی نقش دارند.
اگر درباره پوسیدگی، ضعف یا تغییر رنگ دندان کودک نگرانی دارید، بهتر است برای بررسی دقیقتر به دندانپزشک متخصص کودکان مراجعه کنید.